Creativiteit? Dat is toch alleen voor kunstenaars? Niet als het aan de Technische Universiteit Delft ligt. Volgens deze onderwijsinstelling vormen creativiteit en intuïtie de ingrediënten voor wetenschappelijke doorbraken. Niet voor niets is 2009 uitgeroepen tot het Europese jaar van creativiteit en innovatie.

De TU Delft opende het academisch jaar 2008-2009 met een zoektocht naar de betekenis van creativiteit en intuïtie voor het ingenieursschap. Een gewaagde onderneming, aangezien techniekstudenten en harde bèta’s over het algemeen niet bekendstaan als aanhangers van ‘zweverig geleuter’. Toch is volgens Paul Rullmann, lid van het college van bestuur, ook voor ingenieurs creativiteit, intuïtie en verbeeldingskracht een belangrijke motor. “Misschien dat we het nu voor het eerst hardop zeggen. Vroeger erkenden we dat belang voornamelijk bij het ontwerpen, nu beseffen we steeds nadrukkelijker dat het ook geldt voor wetenschap en constructie.”

SCHOONHEID
De TU Delft zette zwaar geschut in voor het pleidooi voor creativiteit. Ronald Giphart, schrijver over liefde en seks, cabaretier en nog veel meer, mocht het programma leiden om het wat weerbarstige publiek voor de zaak te winnen. Daarnaast was er een panel van vier gelauwerde wetenschappers die hun visie gaven op de kracht van creativiteit en intuïtie, en lieten zien hoe je deze eigenschappen kunt ontwikkelen en inzetten in je werk als ingenieur.

Met panellid dr. Robin Groeneveld bleek de TU Delft een eigen creativiteitsspecialist in huis te hebben. Hij promoveerde in 2006 aan de faculteit Industrieel Ontwerpen van de TU Delft op ‘De innerlijke kracht van de ontwerper’. Daarnaast maakte de Delft-professoren Kees Vuik (numerieke wiskunde) en Paul Hekkert (vormtheorie, faculteit Industrieel Ontwerpen, TUD) deel uit van het panel. Hekkert stelde het gevoel voor schoonheid centraal, als middel om vast te stellen of een idee maatschappelijk geschikt en passend is. Ten slotte overgoot prof. Ap Dijksterhuis (leerstoel psychologie van het onbewuste, Radboud Universiteit Nijmegen) het geheel met een psychologische saus. In zijn bestseller Het slimme onbewuste: denken met gevoel ging hij al eerder op dit onderwerp in.

WILD
Wiskundeprofessor Kees Vuik gaf een verhandeling over de golfvergelijking die geluidsgolven beschrijft. Daarbij liet hij zien welke rol creativiteit en intuïtie speelden bij het oplossen van de Helmholtz-vergelijking, een tot voor ongeveer vier jaar geleden onopgelost wiskundig probleem. Vuik: “In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is het oplossen van wiskundige problemen niet een puur rationeel proces; ook creativiteit en intuïtie zijn nodig.”

Vuik maakt de planning voor zijn studenten bewust niet te strak en laat ze de ruimte om met een wiskundig probleem te spelen. Vuik: “Creativiteit is wild. Je probeert eens dit en je probeert eens dat, je gaat niet echt rationeel te werk. Met intuïtie haal je de krenten uit de pap. De intuïtie wordt gebruikt voor het maken van keuzes; dit spoor volgen we wel en een ander spoor volgen we niet.”

ASSOCIATIES
Toen Robin Groeneveld twaalf jaar geleden met zijn onderzoek over de rol van intuïtie in het ontwerpproces begon, werd hij door twee collega’s staande gehouden. Ze vroegen hem of hij werkelijk dacht de rol van intuïtie in het ontwerpproces serieus te kunnen onderzoeken. Zonder een antwoord af te wachten, liepen zij lachend door met de opmerking dat een dergelijk onderzoek niet thuishoorde op een technische universiteit.

De tijden lijken veranderd en nu is hij gevraagd als deskundige deel te nemen aan het panel. Hij maakt graag van de gelegenheid gebruik om de knuppel in het hoenderhok te gooien en stelt: “Het bewust ontwikkelen van intuïtie leidt tot concreter denken. In feite denken mensen die alleen logisch denken juist vager.” Volgens Groeneveld kopieer je met logisch denken alleen maar wat je al gedaan hebt. Hij raadt aan direct na het lezen van een opdracht het logisch denken bewust aan de kant te zetten, iets heel anders te gaan doen en je tegelijkertijd open te stellen voor ideeën en associaties.

Creativiteit en carrière: www.carrieretijger.nl/functioneren/professionele-eigenschappen/creativiteit

DOEN

Test je eigen creativiteit

Word jij de nieuwe Tiësto, de eigentijdse Rembrandt of de opvolger van Newton? Dan kun je maar beter over een flinke dosis creativiteit beschikken. Met deze test op internet kun je binnen tien minuten uitzoeken wat jij in huis hebt. Je bekijkt wat schilderijtjes, bedenkt zo veel mogelijk toepassingen voor het gebruik van een baksteen, zoekt de overeenkomsten tussen een onderzeeër en een camera, en beantwoordt wat vragen over je persoonlijkheid. Of je graag volgens plan werkt, of je anderen wel eens om advies vraagt, van dat soort dingen.
Daarna rekent de computer uit of jij dat wereldbestormende genie bent. En mocht de uitkomst tegenvallen, of denk je dat een simpele computer niet in staat is om jouw geniale geest te analyseren, dan kun je nog altijd bekijken uit welke acht factoren creativiteit is samengesteld.

www.creax.com/csa/frame.asp?session=zero

Bron: Technisch Weekblad

Auteur: Alexandra Beerta