‘We horen werkgevers regelmatig zeggen dat nieuwe ingenieurs het bedrijfsleven binnenkomen met uitstekende technische vaardigheden, maar dat ze slecht in teams kunnen werken’, zegt Paul Leonardi, assistant professor of Communication Studies and Industrial Engineering aan de Northwestern University in Chicago. Om de oorzaak van het fenomeen te achterhalen, begon Leonardi vijf jaar geleden met een onderzoek waarin zijn team honderddertig undergraduate students (in Nederland: hts- en tu-studenten) interviewde en observeerde tijdens het uitvoeren van teamopdrachten.

De conclusie van het onderzoek is, dat studenten bij hun aankomst op een engineering school reeds een zeer stereotype en onjuist beeld hebben van het werk van een ingenieur. ‘Het meest opvallende is wel dat ze menen dat ingenieurs altijd alleen opereren’, zegt Leonardi. ‘Wanneer hen dus tijdens de opleiding gevraagd wordt om in teams te werken, dan trekken ze het nut daarvan onmiddellijk in twijfel. Ze denken dat ze meer van nut zullen zijn in het bedrijfsleven wanneer ze alle problemen alleen kunnen oplossen.’

Leonardi en zijn collega’s observeerden regelmatig dat studenten opdrachten die als team moest worden uitgevoerd opdeelden in afzonderlijk problemen, die iedere student vervolgens voor zich ging oplossen. Studenten meenden ook dat het beter was de hele opdracht solo uit te voeren, omdat ze daardoor betere allround ingenieurs zouden worden. Vrijwel alle studenten hadden zo sluitende rationalisaties om het werken in teams te vermijden.

De onderzoekers ontdekten ook dat de studenten instructies van professoren voor het ontwerpen van een project zo veel mogelijk negeerden. In plaats van verder te bouwen op de gesuggereerde oplossing, begonnen de studenten liever compleet bij het nulpunt om zo het hele probleem op een andere manier op te lossen. ‘Ze probeerden dan de oplossing van de professor te omzeilen, waardoor ze het probleem in feite moeilijker maakten dan het was’, zegt Leonardi.

De studenten beschouwden het negeren van de aangereikte oplossing als een bewijs van hun eigen kunnen. Leonardi: ‘Om dezelfde reden stellen veel studenten de uitvoering van een opdracht uit tot het allerlaatste moment.’ De studenten treuzelden niet uit luiheid, maar wilden door tot op het allerlaatste moment te wachten anderen laten zien dat ze het probleem in een zeer kort tijdsbestek konden oplossen.

De contraproductieve houding ten opzichte van teamwerk werd door de ouderejaarsstudenten op de engineering school overgedragen aan de jongerejaars. Ook jongerejaars die wél geneigd waren problemen in een team aan te pakken, namen na verloop van de tijd de individualistische werkgewoonten van de ouderejaars over. Wanneer het team van Leonardi vroeg naar een reden voor het individualisme, kregen ze meestal het antwoord ‘dat is nu eenmaal hoe ingenieurs werken’.

De Amerikaanse beroepsverenigingen van ingenieurs menen dat bovengenoemde problemen verholpen moeten worden door studenten juist meer in teams te laten werken. Volgens Leonardi is dat niet een afdoende oplossing. ‘We moeten er voor zorgen dat er in onze cultuur een nieuw, ander beeld ontstaat van wat een ingenieur is en doet’, zegt hij.

Het is belangrijk dat de studenten in een vroeg stadium zien dat ingenieurs niet hoeven te beantwoorden aan het stereotype beeld van de slimme ‘loner’ die alleen solo kan opereren.

Auteur: Teake Zuidema

Bron: Technisch Weekblad nr. 26, 27 juni 2009